ميرزا حسن حسينى فسايى
928
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
استاد علما و خاتم فقها ، آقا مير سيد على طباطبائى « 1 » صاحب كتاب رياض مشهور به شرح كبير مشغول تحصيل و استفاضه علم فقه و اصول شده ، در اندك زمانى سررشته آن دو علم را يافته آن رشتهها را درهم بافته ، به زيور اجتهاد مزين گرديد و در سال 1216 كه شيخ سعود وهابى چنان كه نگاشته شد كربلاى معلى را غارت نمود و اهلش را بكشت جناب حاجى ميرزا ابراهيم در كربلا مشغول تحصيل كمالات علميه بود ، پس عود به شيراز فرمود و در سال 1223 به مكه معظمه و مدينه طيبه مشرف گرديد و بعد از فراغت از اعمال واجبه و مستحبه عود به شيراز نمود و در سال 25 [ 12 ] به مصاحبت برادر مهتر خود ميرزا تقى از طريق يزد و طبس به زيارت آستانه رضويه على صاحبها الف ثناء و تحيه مشرف گشته عود به شيراز فرموده به نشر علوم دينيه و مقاصد يقينيه پرداخت و به سبب مناقشتى كه فيما بين آن جناب و برادرزادهء خود ميرزا محمد حسين وكيل الملك اتفاق افتاد و ديوانيان جانب وكيل را منظور داشتند ، مدت سه سال در قصبه اصطهبانات تشريف داشت و جماعتى از اهل علم و طلاب با او موافقت كرده به نشر علوم مشغول بودند ، پس نواب اشرف و الا حسين على ميرزا فرمانفرماى مملكت فارس ، جماعتى از اركان شيراز را روانه داشته ، آن جناب را از اصطهبانات عود به شيراز دادند و در ماه ربيع اول سال 1255 نداى كريمه يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً « 2 » را به گوش هوش شنيده ، داعى حق را لبيك اجابت گفته ، از شيراز به روضه رضوان خراميد . و چون شرحى از حالات آن جناب نگاشته شد ، لازم آمد كه برخى از گزارش « 3 » يوميه و ليليهاش به تحرير درآيد : كه آن جناب از سن شانزده سال تا دو شب قبل از ارتحالش به غرفات جنان ، نماز شب را به عمدا ترك نفرمود و تمام نوافل را به جا مىآورد و ذكر ركوع و سجود را به هفتاد مرتبه مىرسانيد و از كثرت قيام و ركوع و سجود ، در مواضع هفتگانهاش پينه و ستبرى بود و چون آفتاب غروب كردى ، تجديد وضو نموده ، بعد از حصول مغرب فريضه و نوافل مغرب و عشا را به جا آوردى و مخصوصا نماز عشا را چنان طول مىداد كه نزديك به دو ساعت مىرسيد پس شام شب را صرف كرده ، استراحت مىفرمود و ميلش به روغن طعام بيشتر از گوشت بود به مفاد لا تجعلوا بطونكم قبور الحيوانات . « 4 » و در زمستان ، بعد از پنج شش ساعت و در تابستان بعد از چهار پنج ساعت از شب گذشته ، برخاسته ، وضو ساخته تهجد را به عمل مىآورد و چون صبح كاذب ظاهر و صبح صادق طالع شدى ، نوافل و فريضه صبح را به جا مىآورد و بعد از تعقبات مأثوره تا طلوع آفتاب ، تلاوت قرآن مجيد مىنمود ، پس تجديد وضو كرده به مجلس درس مىآمد و تا سه ساعت كتب مؤلفه خود را درس مىفرمود ، پس اقدام به فصل مرافعات بين الانام مىنمود پس به خلوتخانه
--> ( 1 ) . سيد على بن محمد على بن ابو المعالى اصفهانى ، دانشمند بزرگ شيعه ، متولد در سال 1161 در كاظمين متوفى به سال 1213 از شاگردان علامه بهبهانى بود . از آثار اوست : شرح بر مفاتيح كه كتاب الصلاة آن از مسوده به مبيضه نقل شده و در آن جميع اقوال فقها را گردآورده ، شرح بر نافع به نام ( رياض المسائل فى بيان احكام الشرع بالدلائل ) ، رسالهاى مختصر در اصول پنجگانه شريعت . ( معين ) ( 2 ) . آيه 28 ، سورهء فجر . ( 3 ) . در متن : ( گذارش ) . ( 4 ) . شكمهايتان را مقبره حيوانات مسازيد .